Voor de Hebban schrijfwedstrijd 2023 was dit het thema, zoals vermeld op Hebban: 

 

Boekenweek 2023 - 'Ik ben alles'

We vieren in 2023 de pluriformiteit van onze identiteit. Juist een boek stelt ons in staat om onszelf en anderen beter te leren kennen. We herkennen én erkennen dat wat we al wisten en verkennen de rekbaarheid van onze identiteit. Door in de huid te kruipen van personages die we niet zijn of kennen en ons onder te dompelen in culturen, geloofsovertuigingen, seksualiteiten of leefwijzen die de onze (nog) niet zijn. Verzonken in een boek is je identiteit even grenzeloos als je inlevingsvermogen. Je bent alles wat je denkt. Je bent alles wat je voelt. Je bent alles wat je nastreeft, wat je liefhebt, waar je van droomt. Je bent alles. (bron: Hebban)

 

Ik schreef onderstaand kortverhaal.

Wonderen

 

Milagros streelde met haar vergroeide hand over Max’ vacht. De hond jankte zacht.

     ‘Straks als Fedex langsgekomen is, kunnen we nog even wandelen,’ beloofde ze hem. Door het raam zag ze het bestelbusje van Mantelzorg met haar warme maaltijd voor haar huis parkeren. Een slungelige jongeman bracht het eten binnen en keek met nauwelijks verholen afkeer naar de oude vrouw in haar rolstoel. Hij had een hekel aan oude mensen en deze was overduidelijk nog eens niet van hier ook. Bruusk gaf hij haar het eten met een kort knikje, draaide zich om en vertrok weer.

    Na de maaltijd manoeuvreerde Milagros haar rolstoel terug naar haar ezel en nam haar penseel weer in haar mond. Een leven vol handenarbeid had haar handen zo zwaar beschadigd dat ze praktisch onbruikbaar geworden waren. Milagros had diep gezeten, alleen met haar duistere gedachten. Een documentaire over mondschilders had alles veranderd. Het was een wonder hoe ze via deze nieuwe passie opnieuw geluk vond in haar leven. Hoewel ze er nu vijftien jaar weg was, stonden de prachtige landschappen van haar geliefde Peru gelukkig nog haarscherp op haar netvlies. Ze schilderen was haar grote passie en haar ogen straalden terwijl ze uiterst geconcentreerd verder werkte aan het regenwoud en de Amazone.

    De stapel achter haar bevatte pareltjes waarop de zon de pieken van de Andes in vuur en vlam zette, de grootsheid van de Coropunavulkaan tot zijn recht kwam of de weelderige pracht van het tropische regenwoud gevierd werd. De schilderijen zouden later die dag door Fedex naar veilinghuizen overal ter wereld worden gebracht.

 Voor de DeinzeShopping-wedstrijd Poëzieweek 2023 schreef ik een gedicht gebaseerd op een gekke, fijne vriendin die ik al van in het zesde leerjaar ken en die sinds het eerste middelbaar in mijn klas zat. Mijn gedicht won en ik kon vorig weekend fijn gaan shoppen met mijn shoppingbon. 😊

                                           Magische reis door adembenemende dierenwereld

Ed Yong is wetenschapsjournalist voor The Atlantic. Hij won meerdere prijzen, waaronder zelfs een Pulitzerprijs. De uitstekende vertaling van zijn boek Een immense wereld gebeurde door Menno Grootveld.

Ik beken het maar meteen: dit briljante boek is nu al mijn nummer één voor dit jaar. De auteur slaagt erin om de perfecte balans te vinden tussen wetenschappelijk en onderhoudend. Het boek bevat verscheidene wetenschappelijke uitstapjes naar delen van het geheugen waar bij menig lezer de chemie-, fysica- en biologiekennis er wellicht zeer bestoft bij ligt. Die kennis wordt grondig bijgespijkerd en up-to-date gebracht met de recentste onderzoeksresultaten. Yong verliest zich niet in de wetenschap, maar vindt vaak originele, laagdrempelige beelden om theorie bevattelijk te maken, waarbij hij verdere verdieping in een voetnoot uitwerkt. Het houdt het geheel prettig leesbaar en overzichtelijk. Wie de laatste wetenschappelijke puntjes op de i wil, kan zijn hart ophalen aan de zeer uitgebreide bronnenlijst.

In de inleiding weet de auteur de lezer meteen te fascineren via een goed uitgewerkt voorbeeld waarin vele diersoorten en hun bijzonderheden aan bod komen. Daarna wordt de lezer aan de hand van dertien hoofdstukken meegenomen naar werkelijk àlle mogelijke leefwerelden van dieren: van geur en smaak en andere voor de hand liggende zintuigen tot voor de mens moeilijker te vatten elektrische en magnetische velden. Afsluiten doet de schrijver met de invloed van de mens op de verschillende dierenwerelden.

Doorheen het boek leert de lezer anders te kijken door vaker de bril van een dier op te zetten voor hij oordeelt. De vele weetjes zijn enorm fascinerend. Tegelijkertijd behoudt de auteur de controle over zijn hoofdstukken, zodat de info helder en gestructureerd blijft. Ed Yong slaagt er bovendien in om over dit alles een sausje van humor te gieten.

Dit boek is absoluut vijf sterren waard. Het is een werkelijk schitterend werk voor wie altijd al interesse had in dieren én het slaagt er ook in om wie dat niét had warm te maken voor de vele mysteries rondom ons. De embryo’s van kikkervisjes die versneld uit het ei komen als dat ei opgegeten dreigt te worden, de parende vuurkevers midden in een inferno, ondeugende zeeotters die tafelpoten uit een tafel draaien,  ballonvarende spinnen, vleermuizen die de spieren van het middenoor samentrekken als ze roepen om zichzelf niet doof te maken, … en nog talloze andere dieren zullen de lezer intrigeren en bijblijven.

Hoewel het laatste hoofdstuk ons wijst op de vele manieren waarop het gedrag van de mens de prikkels van dieren verstoort, leren verscheidene voorbeelden ons ook hoe we de diversiteit van onze immense wereld kunnen bewaren. Het maakt het boek naast leerrijk ook een oproep tot verantwoordelijk gedrag en een inspiratiebron.

Met dank aan Atlas Contact voor het recensie-exemplaar.

 Voor wie nog een dik boek zoekt voor de boekenliefhebber die graag een boek leest dat moet chambreren als een goede wijn en waarvoor je de tijd moet nemen, is dit een aanrader!

Een doos van Pandora op het idyllische platteland

 

Journaliste Eva Menasse debuteerde in 2005. Haar boeken zijn sindsdien vertaald naar vele talen en regelmatig bekroond. Nu brengt ze Dunkelblum zwijgt uit bij Uitgeverij Atlas Contact.

In Dunkelblum zwijgt neemt Eva Menasse de zwijgcultuur van het fictieve Oostenrijkse dorpje Dunkelblum, vlakbij de Hongaarse grens, op de korrel. Wanneer in 1989 ettelijke DDR-vluchtelingen op een boogscheut van Dunkelblum aan de Hongaarse grens samendrommen, komt een geheimzinnige vreemdeling naar Dunkelblum. Als hij vragen gaat stellen over het verleden, jongeren op onderzoek uitgaan, een lijk uit de Tweede Wereldoorlog opduikt en een jonge vrouw verdwijnt, wordt het steeds duidelijker dat er in Dunkelblum ernstige misdaden gebeurd zijn in de periode dat de fascisten aan de macht waren. De ouderen zijn hier allemaal van op de hoogte, maar blijven hardnekkig zwijgen.

‘dat dit gesprek nooit had plaatsgevonden was duidelijk, dat hoefden ze niet uit te spreken. Dat was hier een oude traditie, daar hadden ze zich tot dan toe altijd prima mee gered.’

Eva Menasse speelt virtuoos met taal. Prachtige beeldspraak, scherpe observaties en spitse humor wisselen elkaar af. Annemarie Vlaming leverde een uitstekende Nederlandse vertaling af, waarbij ze af en toe een Duits, dialect of Hongaars woord laat staan waarmee ze de couleur locale extra in de verf zet.

‘(…) tergend trage verwoestingskracht van de vegetatie - veel langzamer nog dan lava, maar even meedogenloos. Ze had haar werk al gedaan. Wortels vreten zich van onderaf naar boven, drukken alles weg, hoe zwaar ook. Met hun wroetende vingers laten ze de stenen huilen, ze barsten uit elkaar van onzichtbare tranen, en de takken en bladeren vanboven doen alleen maar alsof ze komen troosten, terwijl ze het slagveld slechts toedekken - collaborateurs dat ze zijn.’

De schrijfster baseert zich voor haar boek op de vele kleine dorpjes waar massale racistische misdrijven plaatsvonden onder het naziregime. De daaropvolgende Russische inval en de angst zijn maar enkele redenen waarom mensen ook daarna bleven zwijgen.

Het boek is opgedeeld in drie grote delen die ongeveer even lang zijn. De vele personages worden voorgesteld door een alwetende verteller die de lezer beetje bij beetje stukjes informatie voert. Kleine zijverhaaltjes blijken daarbij soms relevant om later een los eindje mee vast te knopen. De lezer moet geconcentreerd blijven om niets te missen. Van die lezer wordt veel gevraagd. Wellicht zijn weinig Nederlandstalige lezers perfect op de hoogte van de specifieke situatie op het Oostenrijkse platteland of in Hongarije tijdens de Tweede Wereldoorlog of in 1989 bij de Val van de Muur. Ook het grote aantal personages en de slechts geleidelijk vrijgegeven informatie op soms slechts subtiele wijze maakt dit geen eenvoudig boek. Het is daarom goed dat vanaf de zesde druk een personagelijst toegevoegd is in het boek. De lijst is ook te vinden op de website van Atlas Contact. Een verhelderend interview dat Trouw met de auteur had over het boek in juni, maakt veel duidelijk. Een kort voorwoord of nawoord van de auteur over de historische authenticiteit van de nazistische uitdrukkingen die ze fervente nazi’s in haar boek laat zeggen vele decennia na de oorlog, zou - zeker voor buitenlandse lezers - een meerwaarde zijn om het boek beter te kunnen plaatsen.

De vele losse verhalen zijn als draden in een groot wandtapijt waarop de auteur de geschiedenis schetst. Voor de aandachtige lezer die eventueel extra informatie opzoekt, of noteert tijdens het lezen, wordt veel duidelijk tegen het einde. Eva Menasse heeft hier een heel sterk boek neergezet dat zowel spannend en leerrijk, als literair verfijnd en grappig is. Een aanrader voor wie de tijd neemt om dit boek traag en geconcentreerd te lezen.

 

Dansen met de duivel

 

Met het boek Gevangen in leugens is Femke Roobol niet aan haar proefstuk toe. Na vele gesmaakte romans over een keur aan geschiedkundige perioden schrijft ze ditmaal over smokkelaars en spionnen in het grensland tussen het bezette Vlaanderen en het neutrale Nederland in de Eerste Wereldoorlog. Het boek werd uitgegeven door Uitgeverij Zomer & Keuning.

De Nederlandse Julia en de Belgische Eloi zijn koorddansers. Als de Eerste Wereldoorlog uitbreekt, vallen ze zonder werk. Eloi vertrekt naar het front als oorlogsvrijwilliger en Julia besluit een opleiding tot spionne te volgen. Hun eens zo hechte vriendschapsband dreigt te worden verscheurd. Als ze elkaar tijdens de oorlog opnieuw treffen in Antwerpen zijn beide veranderd. Eloi is getormenteerd door de oorlog, Julia is niet langer de verliefde, gehoorzame bakvis van voor de oorlog. Maakt hun liefde nog een kans?

De kaft van het boek is verfijnd. Wie goed kijkt, ziet een fijn madeliefje getekend tussen Femke en Roobol op de kaft. Ook bij de kaft van eerdere boeken, staan daar gekruiste degens, linten en andere elementen met een specifieke symboliek in het boek. Het is een verzorgd, gesofistikeerd element.

Roobol schrijft over een boeiende en spannende periode. Ze verwerkt vele historisch interessante weetjes in haar boeken, zonder dat die de voortgang van het verhaal zelf doen haperen. We leren over citroensap om boodschappen in code te schrijven, over een ton of raamwerk om door de dodendraad te kruipen en het leven in circussen die toen nog veel belangrijker waren. Een mooi extraatje is de website van de auteur waar per boek heel veel info te vinden is. Ook daaruit kan opgemaakt worden dat de auteur zich goed inleest voor ze een boek uitbrengt.

De schrijfster werkt haar personages zeer goed uit. Julia evolueert van een verliefde 15-jarige bakvis die totaal ongeïnteresseerd is in politiek naar een geëngageerde en geharde spionne. Eloi is ernstiger en gesloten vanaf het begin. De loopgraven en het verlies van kameraden maken hem harder. Voortaan sleept hij een trauma met zich mee. Ook de andere personages worden mooi vormgegeven. De schurk van dienst is een zeer interessant, complex personage dat zeer tot de verbeelding spreekt en het verhaal de nodige spanning geeft. De vader van Eloi wordt, hoewel maar kort beschreven, toch met enkele rake opmerkingen neergezet: we zien hoe hij oprecht van Eloi houdt, al toont hij zijn emoties niet vlot.

‘Eloi,’ zei mijn vader weer. Het was alsof hij niet verder kwam dan mijn naam, de naam die hij zelf nooit had gekozen maar waarvan hij had leren houden omdat het de mijne was. In het uitspreken van dat ene woord lag zijn liefde voor me opgesloten. Het was genoeg voor me.’

Verschillende scènes zijn zeer ingrijpend en sterk neergezet. Gevangen in leugens weet de juiste balans te vinden tussen een geschiedkundig verhaal over de grensstreek tussen Vlaanderen en Nederland tijdens WOI en een liefdesverhaal met boeiende, complexe en gelaagde personages. Het is tegelijk spannend, gevoelig en leerrijk. Dit vlot geschreven boek zal veel lezers aanspreken.

Deze recensie verscheen eerder op Hebban.nl

 Voor een schrijfopdracht: schrijf een heel kort kinderverhaaltje van max. 100 woorden.

Toen Boris Letter vrijdag wakker werd, miste hij een letter. De L was verdwenen. Etter heette hij nu. Hij maakte luid misbaar op school, maar niemand vond het zielig voor hem, want het klopte wel. Na de middag waren de letters plots gehusseld en was hij Retis Boert geworden. Toch bleef het jongetje klieren. Toen de bel ging, bleef enkel Rot nog over. Het lettervretertje had er graag ‘rotjoch’ van gemaakt, maar daarvoor miste hij de juiste letters. Toch was hij best tevreden met zichzelf en fluitend ging hij op zoek naar de volgende pestkop om een lesje te leren.

 Dit aparte boek las ik in een leesclub op Hebban. Hieronder mijn recensie over het boek.

Iedereen slaat de bal wel eens mis

 

Met zijn sobere kaft en enigszins vreemde titel zou je De voordelen van Sint-Barbara over het hoofd kunnen zien. Maar dit boek van Erik Nieuwenhuis, uitgegeven bij Uitgeverij Brooklyn biedt meer dan de sobere eerste indruk laat uitschijnen.

Kunstenaar Ruben Linnik loopt tegen de 60. Het lijkt hem een uitgelezen moment om een kort tripje te maken met zijn twee kinderen naar Oostenrijk. Tegelijkertijd wil hij hen vragen om hem als hij te zijner tijd komt te overlijden, niet op het platteland te begraven waar hij nu woont, maar hem in een van de mooie begraafplaatsen van Amsterdam onder te brengen. Het wordt een weekend met zowel te grote verwachtingen en harde woorden, als ook voorzichtige bruggen naar elkaar. Dan gebeurt er iets op de terugweg waardoor iedereen plots wel moet nadenken over familiebanden en emoties.

Het boek bestaat uit vijf delen, waarbij er een duidelijke breuk is na deel I. Het verhaal leest grotendeels vlot, maar voelde naar het einde toe een beetje te lang uitgesponnen.

De schrijver slaagt er goed in om totaal verschillende omgevingen en personages met weinig woorden te kunnen schetsen. Van de extravagante Bobbie in haar slordige vakantiehuisje, met haar extreme emotiewisselingen tot de nieuwe vriend van Eva die probeert haar voorzichtig tot kalmte te manen.

De auteur schrijft koel en afstandelijk, maar met een ongelooflijke humor, die soms zwart, cynisch of wrang is. Daarbij maakt hij rake observaties.

‘Dat het kunstenaarskinderen uit Amsterdam zijn, neemt ze zeker mee in haar overwegingen, evenals het feit dat hun gezamenlijke contacten op social media vrijwel de gehele DSM-5 vertegenwoordigen.’

Nieuwenhuis schetst treffend hoe eenzelfde periode (de jeugd van de kinderen) heel anders herinnerd wordt door die kinderen dan door hun vader. Kind of partner van een artiest zijn is niet eenvoudig. Het is dan ook vooral via hun cynisme en verbittering dat we de emoties van de personages leren kennen. Het verleden leert de lezer gaandeweg kennen via hippievriendin Bobbie, zodat het beeld van de kinderen (een vader die hen in de steek liet omwille van de kunst) en het beeld van de collega-artiest (Ruben als bezield man met vele ideeën en energie die verantwoordelijkheid neemt voor zijn fouten) over elkaar schuiven en zo een completer en meer 3D beeld vormen van de persoonlijkheid van Ruben: niet de vader óf de kunstenaar, maar vader, kunstenaar, foutenmaker en energiek mens.

Spijt, menselijk falen en het opnemen van verantwoordelijkheid daarvoor vormen een rode draad doorheen het boek. Een mens probeert en maakt daarbij fouten, en met voldoende communicatie en dierbaren die de verschillende facetten van iemands persoonlijkheid kunnen duiden, ontstaat er hopelijk begrip over de fouten die nooit de bedoeling hadden om iemand pijn te doen. Het boek wordt echter niet zwaar op de hand met een schrijver die niet bang is van humor, messcherpe dialogen en absurde situaties. Laat u vooral verrassen en meevoeren.

Deze recensie verscheen eerder op Hebban.nl